Krótka odpowiedź
Po śmierci przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność prawa i obowiązki z umowy leasingu wchodzą do spadku. Jeśli zostanie ustanowiony zarząd sukcesyjny, zarządca wykonuje umowy firmy, w tym leasing. Do czasu jego ustanowienia terminy z umów są zawieszone (najdłużej na 2 miesiące od śmierci), a potem spadkobiercy decydują: kontynuacja, cesja, wykup albo zakończenie umowy.
Szukasz leasingu dla firmy?
Opisz przedmiot i firmę – zapytanie trafi do firm leasingowych, które finansują taki przedmiot.
Spółka a jednoosobowa działalność
Jeśli stroną umowy leasingu jest spółka (np. z o.o.), śmierć wspólnika czy członka zarządu nie wpływa na samą umowę, bo stroną pozostaje spółka. Problem dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, bo przy jednoosobowej działalności stroną umowy jest osoba fizyczna.
Zobowiązania zmarłego co do zasady przechodzą na spadkobierców (art. 922 Kodeksu cywilnego). Ustawa o zarządzie sukcesyjnym pozwala jednak, by firma działała dalej w okresie przejściowym, z tym samym NIP, rachunkiem i umowami.
Zarząd sukcesyjny w pigułce
- Kto może ustanowić przedsiębiorca za życia (wpis w CEIDG) albo po śmierci m.in. małżonek z udziałem w przedsiębiorstwie lub spadkobierca, który przyjął spadek
- Termin po śmierci 2 miesiące od dnia śmierci – potem uprawnienie wygasa
- Wymagana zgoda osób, którym łącznie przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku większy niż 85/100
- Czas trwania co do zasady do 2 lat od śmierci; sąd może przedłużyć do 5 lat
- Uprawnienia zarządcy wykonuje prawa i obowiązki zmarłego wynikające z działalności, w tym z umów
Najprostsze rozwiązanie to powołanie zarządcy sukcesyjnego jeszcze za życia; wystarczy zgłoszenie w CEIDG. Wtedy zarząd powstaje z chwilą śmierci i firma nie ma przerwy w działaniu.
Co dzieje się z umową leasingu
Ustawa (art. 30) przewiduje szczególne zasady dla umów zawartych przez przedsiębiorcę w ramach działalności, o ile umowa nie stanowi inaczej i nie zależy od osobistych przymiotów zmarłego:
- od śmierci do ustanowienia zarządu sukcesyjnego każda ze stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia, ale firma leasingowa nie może odmówić, jeśli uprawniona osoba zaoferuje świadczenie wzajemne,
- bieg terminów spełnienia świadczeń i wykonania innych uprawnień z umowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do ustanowienia zarządu, a jeśli zarządu nie ustanowiono, do wygaśnięcia uprawnienia do jego powołania.
Po ustanowieniu zarządu sukcesyjnego zarządca wykonuje umowę jak przedsiębiorca: płaci raty, utrzymuje ubezpieczenie, może wnioskować o zmiany. W okresie od śmierci do ustanowienia zarządu osoby uprawnione mogą dokonywać czynności koniecznych do zachowania majątku, np. zapłacić wymagalną ratę.
Opcje dla spadkobierców
| Opcja | Kiedy ma sens |
|---|---|
| Kontynuacja przez zarządcę, potem przez następcę | firma działa dalej, przedmiot jest potrzebny |
| Cesja na spadkobiercę lub inną firmę | spadkobierca prowadzi lub zakłada własną działalność – zobacz cesja umowy leasingu |
| Wcześniejszy wykup | przedmiot ma wartość wyższą niż kwota do spłaty |
| Przedterminowe zakończenie ze zwrotem | przedmiot jest zbędny – zobacz przedterminowe zakończenie umowy |
Spadkobiercy mogą też odrzucić spadek albo przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza, co ogranicza ich odpowiedzialność za długi. To decyzje z zakresu prawa spadkowego, więc przy znaczących zobowiązaniach leasingowych warto skonsultować je z prawnikiem lub notariuszem.
Ubezpieczenie na życie w leasingu
Część firm leasingowych oferuje do umowy ubezpieczenie na życie przedsiębiorcy, które w razie śmierci pokrywa pozostałe raty lub ich część. Sprawdź w dokumentach, czy takie ubezpieczenie było zawarte i jaki ma zakres, bo może znacząco zmienić sytuację spadkobierców.
Czytaj dalej
Zobacz też
Likwidacja firmy
Zamykasz JDG albo likwidujesz spółkę, a masz leasing? Scenariusze: wykup, cesja, zakończenie umowy. Podatki, w tym sprzedaż po wykupie przed upływem 6 lat.Jak czytać umowę
Z jakich dokumentów składa się umowa leasingu, które zapisy sprawdzić przed podpisem (raty, wykup, ubezpieczenie, wypowiedzenie) i o co zapytać leasingodawcę.Ogólne warunki umowy
Czym są OWU leasingu, kiedy Cię wiążą, co regulują (ubezpieczenie, opłaty, wypowiedzenie, rozliczenia) i które zapisy czytać szczególnie uważnie.Harmonogram opłat
Co zawiera harmonogram opłat leasingowych: część kapitałowa i odsetkowa rat, VAT, wykup, raty malejące i równe. Jak zmienia się przy zmiennym oprocentowaniu.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy zarządca sukcesyjny musi być spadkobiercą?
Nie. Zarządcą może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych, np. prokurent, wspólnik czy zaufany pracownik, wskazany za życia albo powołany po śmierci przez uprawnione osoby.
Co, jeśli zarząd sukcesyjny nie zostanie ustanowiony?
Zawieszenie terminów kończy się wraz z wygaśnięciem uprawnienia do powołania zarządcy (2 miesiące od śmierci). Umowa wchodzi do spadku, a firma leasingowa rozmawia ze spadkobiercami; w praktyce często prowadzi to do cesji, wykupu lub zakończenia umowy.
Czy po śmierci przedsiębiorcy raty nadal są kosztem podatkowym?
W okresie zarządu sukcesyjnego przedsiębiorstwo w spadku jest odrębnym podatnikiem i rozlicza koszty działalności, w tym raty leasingowe. Szczegóły rozliczeń podatkowych warto ustalić z księgowym prowadzącym firmę.